Linux Kullanıcıları, Ücretsiz Olmayan Yazılım Kullanıyor Musunuz?

Sanal Richard M. Stallman (vrms) kavramı yaşamaya devam ediyor ve Linux kullanıcılarının lisans denetimleri aracılığıyla ücretsiz olmayan yazılımları tanımlamasına yardımcı oluyor.

Çoğumuz, Linux sistemlerimizde yalnızca ücretsiz yazılımlar çalıştırmaktan gurur duyarız. Ancak gerçekte, bu tamamen doğru değildir (bu başka bir makalenin konusudur). Büyük ölçüde, modern bir Linux iş istasyonu, en azından biraz ücretsiz olmayan yazılımlara bağlı kalmadan günümüzdeki kullanıcı beklentilerini (GPU sürücüleri, donanım yazılımları, bazı multimedya kodekleri vb.) nadiren karşılayabilir.

Aslında, çoğumuz muhtemelen düşündüğümüzden daha fazlasını kullanıyoruz. Ama hiç kendine özgür olmayan yazılımlar mı çalıştırıyorsun ve çalıştırıyorsa hangileri kullandığını sordunuz mu? İşte burada ilginç küçük bir araç devreye giriyor, burada tanıtmak istediğim bir tane: vmrs, yani sanal Richard M. Stallman'ın kısaltması.

Başlangıçta Debian ekosisteminde geliştirilmiş olan vrms, yüklü paketleri kontrol eden ve Debian Özgür Yazılım İlkeleri ile uyumlu olmayanları raporlayan bir yardımcı programdır. Yazılımı kaldırmak veya politika uygulamak yerine, vrms şeffaflığa odaklanır ve kullanıcılara sistemlerinin hangi bölümlerinin Debian’ın özgür yazılım tanımının dışında olduğunu gösterir.

Debian'da (ve türevlerinde), bu kavram resmi check-dfsg-status (vrms geçiş paketi adı) aracında yansıtılmıştır. Bu araç, yüklü paketleri Debian’ın kendi meta verilerini kullanarak değerlendirir ve main arşivine ait olan yazılımları ile non-free veya contrib olarak sınıflandırılan paketleri ayırt eder. Sadece onu yükleyin, çalıştırın ve aşağıda gösterilen tipe benzeyen bir çıktı göreceksiniz.

Benzer bir fikir, sanal Richard M. Stallman kavramını Fedora, RHEL, openSUSE ve ilgili sistemlere taşıyan, topluluk tarafından sürdürülen bir proje olan vrms-rpm aracılığıyla RPM tabanlı dağıtımlar için de uyarlanmıştır.

Debian’in DFSG kategorilerine güvenmek yerine, vrms-rpm RPM lisans etiketlerini analiz eder ve bunları, Fedora’nın onaylı lisansları veya SPDX tabanlı tanımlar gibi yapılandırılabilir lisans izin listeleri ile karşılaştırır.

Uygulamadaki farklılıklara rağmen, her iki araç da aynı amacı taşır: dağıtımın seçtiği ücretsiz veya açık kaynak lisans kriterlerini karşılamayan yüklü yazılımları tespit etmek. Unutmayın ki bu araçlar tamamen paket metadata’sının doğruluğuna bağlıdır ve sistemi değiştirmeye çalışmazlar; yalnızca raporlama ve denetim araçları olarak işlev görürler.

Peki ya Arch ve onun türevleri? Eh, bu tamamen farklı bir hikaye. Debian ve Fedora'nın aksine, Arch resmi olarak vrms veya DFSG tarzı uyumluluk kontrollerine denk bir şey sunmaz. Ve söyleyeyim – bu bir gözden kaçırma değil; temelde bambaşka bir dağıtım felsefesini yansıtıyor.

Arch, paketleri politika düzeyinde ücretsiz veya ücretsiz olmayan olarak sınıflandırmaz ve yazılım özgürlüğü konusunda kasıtlı olarak değer yargılarından kaçınır. Ve gördüğünüz gibi, bu durum onun Linux ekosistemindeki en sevilen, en geniş çapta benimsenen ve saygı gören dağıtımlardan biri olmasını engellemiyor. Öyleyse bu kadar saf olmayalım.

Daha fazla bilgi için Debian’ın vrms’ine bakabilir veya vrms-rpm’in GitHub sayfasını inceleyebilirsiniz.